Pozitivna dejstva fizičke aktivnosti na maligna oboljenja

U Srbiji svake godine od raka oboli oko 30.000 osoba. Kod muškaraca, najčešće se radi o raku pluća, debelog creva, želuca i prostate. Kod žena, najčešći su maligni tumori dojke, debelog creva, grlića materice, pluća i tela materice. Maligna oboljenja su odgovorna za oko 18,5% ukupne smrtnosti u našoj zemlji i nalaze se na drugom mestu, iza oboljenja srca i krvnih sudova.

pozitivnadejstvaBroj obolelih i umrlih od malignih oboljenja u našoj zemlji je u poslednjih nekoliko decenija u neprekidnom porastu. Maligne bolesti su samo u malom broju slučajeva (oko 10%) rezultat delovanja genetskih faktora. Većina malignih oboljenja danas je posledica savremenog načina života (neadekvatna ishrana, gojaznost, fizička neaktivnost, pušenje, stresovi, uzimanje alkohola) i  uticaja sredine.

Redovna umerena i laka fizička aktivnost utiče na brojne važne pozitivne zdravstvene efekte. Ako bi vodili zdrav i fizički aktivan život automatski bi poboljšali prevenciju od srčanih oboljenja, visokog krvnog pritiska, dijabetesa, pojedinih malignih oboljenja, osteoporoze, depresije, prerane starosti i mnogih drugih loših stanja. Umerena fizička aktivnost je sasvim dovoljna da bi se postigla većina pozitivnih efekata i da znatan deo populacije učestvovanjem u vežbanju može postići zaštitu od brojnih bolesti. Epidemiolog dr. Steven Blair okarakterisao je nizak stepen fizičke kondicije, koji je posledica sedenternog stila života, kao naš najveći problem iz domena javnog zdravlja.(Sharkey i Gaskill)

Aktivan životni stil je bez sumnje povezan sa smanjenjem rizika obolevanja od pojedinih malignih oboljenja. Najčešće je ispitivana veza između aktivnosti i karcinoma debelog creva. Rezultati pojedinih studija sugerišu da redovna fizička aktivnost skraćuje vreme prolaska sadržaja kroz creva, skraćujuči vreme delovanja potencijalno kancerogenih supstanci. Ako je to odgovarajući mehanizam delovanja vežbi, postavlja se pitanje zašto zastupljenost karcinoma rektuma ne opada kod fizički aktivnih ljudi? Nedostatak fizičke aktivnosti uzročno je povezan sa karcinomom debelog creva – od 12 do 14% karcinoma debelog creva može biti uzrokovano nedostatkom redovne fizičke aktivnosti (Slattery, 2004.). Neke studije ukazuju na to da aktivnost može smanjiti rizik i od karcinoma prostate. Kada su se efekti aktivnosti uporedili po intezitetu, ustanovljeno je da naporno vežbanje smanjuje rizik od karcinoma prostate čak za 30% (Fridenreich i sar., 2004.).

Žene koje su bile aktivne u mladosti imaju manju učestalost karcinoma dojke i reproduktivnih organa nego neaktivne žene (Frisch i sar., 1985.). Autori su primetili i smanjen nivo telesnih masti žena koje su ranije bile aktivne. Istraživanje koje je obuhvatilo više od 25.000 žena, pokazalo je da je rizik najniži među mršavim ženama koje su vežbale najmanje četiri sata nedeljno (Thune i sar., 1997.). Novija istraživanja pokazala su da redovna aktivnost koja se sprovodi čitavog života, a naročito u kasnijim godinama, može obezbediti najviši stepen zaštite od karcinoma dojke. Uloga masti u ishrani i pojava gojaznosti u razvoju malignih oboljenja i dalje se istražuje.

autor Nikola Bošković

Ostavite odgovor